Takk fyrir lánið Podcast By RÚV Hlaðvörp cover art

Takk fyrir lánið

Takk fyrir lánið

By: RÚV Hlaðvörp
Listen for free

Að „sampla“ í tónlist merkir að fá að láni hljóðbrot úr eldra lagi. Þessi aðferð hefur tíðkast í rúm fjörutíu ár, sérstaklega í hipphoppi, þar sem bassalínur og hljómar úr eldri diskólögum og fönki voru lengi grunnurinn að tónlistinni sem var rappað við, en er útbreidd í nær allri popptónlist samtímans.


Í þessari þáttaröð segir Atli Bollason sögu þessarar aðferðar - tónklippilistarinnar -

frá árdögum hennar í módernískri tónlist fimmta áratugarins, gegnum hipphopp níunda áratugarins

Velt er upp lögfræðilegum álitamálum, en tónklippilistin hefur reynt mjög á

höfundarréttarlög. Tónklippilistin er einnig sett í samhengi við póstmódernískar kenningar um textatengsl og spurt hvort endurvinnsla af þessu tagi sé leikur að innantómum vísunum

sem endurspegli óhæfi til að fást við eigin samtíma, eða hvort hún komi á hugmyndafræðilegum tengslum við verkin sem á undan fóru í því skyni að varpa nýju, fersku og merkingarbæru ljósi á nútíðina.


Hvernig kallast tónklippilistin á við sambærilegar aðferðir í myndlist og bókmenntum? Hver er munurinn á því að nota þekkt hljóðbrot og óþekkt? Hver er framtíð tónklippilistar þegar hægt er að framleiða „ímynduð hljóðbrot“ í einni svipan með aðstoð gervigreindar?

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

RÚV Hlaðvörp
Episodes
  • Tónklippilist sem eigið listform

    Tónklippilist sem eigið listform
    Mar 22 2026

    Metnaður ungra tónlistamanna gerir tónklippilist að sjálfstæðri listgrein. Heilar plötur fara koma út

    sem eru aðeins settar saman úr brotum úr annarri tónlist. Danstónlistin kemur fram, þ.á.m. jungle,

    grein sem byggist nær öll á nokkurra sekúndna broti úr gömlu sálarlagi frá 1969 sem nefnist

    „Amen, Brother“. Lögin sem nota þetta stutta brot skipta þúsundum.

    * DJ Shadow, The Avalanches, Steinski, Amon Tobin, Coldcut, trip-hop, jungle

    Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
    Show more Show less
    40 mins
  • Framúrstefnulist

    Framúrstefnulist
    Mar 18 2026

    Samplerar á viðráðanlegu verði komu fram árið 1985. Samhliða hipphoppinu voru ýmsir listamenn að nota þessa nýju græju til að takast á við fjöldamenninguna og ögra með meðvituðum hætti stífum höfundarréttarlögum. Sumir þeirra hafa tengingar við myndlistarheiminn.

    * John Oswald, Illegal Art, Negativland, Christian Marclay … textatengsl, dauði höfundarins og

    fæðing [hlustandans]: Roland Barthes, Julia Kristeva

    Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
    Show more Show less
    42 mins
  • Hipp hopp

    Hipp hopp
    Mar 18 2026

    Plötusnúðar í Harlem um 1980 notuðu plötuklór og aðrar aðferðir til að lengja í tónlistinni. Þannig héldu þeir partíinu gangandi og sköpuðu grunn fyrir rappara til að kveðast á. Hipp-hoppið fæðist og sömpl mæta löngum armi laganna árið 1991.

    * Kool Herc, Grandmaster Flash, Bomb Squad / Public Enemy, Dust Brothers / Beastie Boys,

    Prince Paul / De La Soul, Biz Markie málsóknin 1991, bricolage

    Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
    Show more Show less
    37 mins
No reviews yet