Episodes

  • Historia kieleckich ulic. Dzielnica przydworcowa
    Apr 10 2026
    Obszar pomiędzy ulicami Paderewskiego, Żytnią, Żelazną i Sienkiewicza to jedno z najciekawszych miejsc w Kielcach. Zabudowa w tej części stolicy regionu zaczęła się pojawiać dopiero na przełomie XIX i XX wieku. W dużej mierze było to spowodowane doprowadzeniem do Kielc kolei i budową dworca. Wówczas tereny położone na zachód od Silnicy, w stronę dworca kolejowego, zaczęły zyskiwać na atrakcyjności. - Na liczącym kilkanaście hektarów obszarze, na którym dzisiaj znajdują się ulice Wspólna, Złota i Równa, były wówczas tereny rolnicze. Można się o tym przekonać patrząc na zdjęcie z początku XX wieku, na którym widać ulicę Sienkiewicza w okolicach obecnego skrzyżowania z ulicą Paderewskiego. Gdyby nie dworzec kolejowy w pespektywie to widząc fotografię trudno byłoby się zorientować co to za miasto. Po lewej stronie są pola, gospodarstwa ogrodnicze. A po prawej stronie widać kamienicę – mówi Krzysztof Myśliński, Świętokrzyski Wojewódzki Konserwator Zabytków. Przed I wojną światową domy powstały jedynie na odcinku pomiędzy Silnicą a obecną ulicą Paderewskiego. Stało się tak za sprawą wybudowania w 1895 roku kamiennego mostu nad Silnicą. - Tak zwana dzielnica przydworcowa to natomiast wynik pomysłu na rozparcelowanie i stworzenie nowoczesnej przestrzeni miasta. Wytyczono wówczas ulice Wspólną, Złotą, Równą i Żytnią. Na znajdujących się przy nich działkach do okresu międzywojennego powstało jednak niewiele budynków. Przy ulicy Równej wzniesiono modernistyczne kamienice z niewielkimi podwórkami. Najciekawsza zabudowa powstała jednak wzdłuż ulicy Żytniej. Ale nie przy tej ulicy Żytniej, jaką kojarzymy dzisiaj tylko przy tej starej, wąskiej uliczce wzdłuż kamienic - dodaje Krzysztof Myśliński. Kwartał pomiędzy ulicami Sienkiewicza, Paderewskiego, Żelazną i Żytnią to bardzo rozległa i ciekawa część Kielc. Niemal wszystkie domy, zwłaszcza przy ulicach Żytniej i Złotej, miały na zapleczu niewielkie ogrody. Gdy jednak samochody stały się powszechniejsze wówczas część tych zielonych przestrzeni została zamieniona na miejsca postojowe czy też na garaże. - Warto zwrócić uwagę na wybudowaną jeszcze przed I wojną światową willę znajdującą się pomiędzy ulicami Wspólną, Złotą i Żelazną. Należała ona do przemysłowca Henryka Brunera, współzałożyciela Kieleckich Zakładów Przemysłowo-Drzewnych „Henryków” oraz huty „Ludwików”. Willa była otoczona ogrodem, ale dziś teren wokół niej znacząco się zmienił. Można do niej dotrzeć przez bramę od strony ulicy Żelaznej, znajduje się w niej przychodnia – mówi Krzysztof Myśliński. Świętokrzyski Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazuje również na inny ciekawy budynek. - Znajduje się on na rogu ulic Paderewskiego i Wspólnej. Wybudowany został po II wojnie światowej, mniej więcej w latach 50. Obecnie jest w nim bank. To sporych rozmiarów gmach. Nie prezentuje się atrakcyjnie, ale jest interesujący z racji tego, w jaki sposób powstał. Patrząc na budynek można bowiem dostrzec, że jest jakby złożony z klocków. I w pewnym sensie faktycznie tak jest, ponieważ to pierwszy w Kielcach budynek, który ze względu na technologię powstania można uznać za prefabrykowany. Co więcej, elementy z których powstał wykonano na jego zapleczu w takiej „plenerowej betoniarni” – mówi Krzysztof Myśliński. - Cały ten kwartał oglądany z góry, z lotu ptaka, prezentuje się zupełnie inaczej niż z perspektywy ulic. Wcale nie ma jednolitej zabudowy, między budynkami widać przestrzeń. To doskonały przykład z jakim rozmachem Kielce rozbudowywały się w okresie międzywojennym. A najbardziej spektakularnym tego przykładem są ogromne kamienice, jakie stanęły po południowej stronie ulicy Sienkiewicza na odcinku miedzy ulicami Paderewskiego i Żelazną. Były to naprawdę luksusowe budynki. W jednym z nich znajdowała się siedziba prywatnej wówczas kieleckiej elektrowni. Na paterze były biura, a na piętrach apartamenty dyrekcji – kończy opowieść Krzysztof Myśliński.
    Show more Show less
    8 mins
  • Historia kieleckich ulic. Seminaryjska
    Apr 3 2026
    Księcia Józefa Poniatowskiego, Gwardii Ludowej, a obecnie Seminaryjska. Ulica, będąca jedną z ważniejszych historycznie arterii w centrum Kielc, kilka razy zmieniała nazwy. Na przestrzeni lat znacząco zmienił się również jej przebieg i wygląd.
    Show more Show less
    7 mins
  • Historia kieleckich ulic. Nowy Świat, Targowa i Pocieszka
    Mar 27 2026
    Ulice Nowy Świat, Targowa i Pocieszka to obszar Kielc zwany przed laty Starowarszawskie Przedmieście. Początkowo ta część miasta była mało zurbanizowana, ale z czasem została gęsto zabudowana i była mocno przeludniona. Na północ od Alei IX Wieków Kielc, na wschód od ulicy Warszawskiej aż do doliny rzeki Silnica oraz do ulicy Pocieszka przez wiele lat dominowała wiejska zabudowa. Aż do przełomu XIX i XX wieku były to przedmieścia Kielc, które kończyły się w rejonie ulicy Pocieszka, gdzie była tzw. warszawska rogatka. Pod koniec XIX wieku między ulicami Pocieszka, Nowy Świat i Targową wytyczony został miejski plac handlowy, ponieważ zabroniony został handel zwierzętami na kieleckim Rynku. W czasie drugiej wojny światowej, w 1941 roku, niemieccy okupanci utworzyli w tej części Kielc getto, które obejmowało między innymi tereny przy ulicach Silnicznej, Koziej, Orlej, Nowy Świat, Dąbrowskiej, Szydłowskiej, Targowej, Pocieszka i Nowowiejskiej. Po wojnie, na początku lat 50. minionego wieku, ta część miasta zaczęła się powoli zmieniać. Zaczęto wyburzać stare, drewniane domy. Plan rozwoju tej części miasta wdrażano w życie przez kilka dekad. Z placu między ulicami Targową i Nowy Świat przestały odjeżdżać autobusy PKS, zlikwidowano też plac targowy. Następnie wybudowano nową arterię miejską, Aleję Dziewięciu Wieków Kielc, przy której wzniesiono budynek Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej (obecny urząd wojewódzki). - Zmiany w tej części Kielc miały również wpływ na układ komunikacyjny. Ulica Targowa, która była przedłużeniem ulicy Koziej, dziś kończy się przed Aleją Dziewięciu Wieków Kielc - mówi Krzysztof Myśliński, Świętokrzyski Wojewódzki Konserwator Zabytków. W latach 60. minionego wieku między ulicami Targową i Nowy Świat, a także nieopodal doliny Silnicy, wybudowano bloki mieszkalne, a u schyłku PRL wieżowiec przy ulicy Targowej. Z czasem z krajobrazu tzw. Starowarszawskiego Przedmieścia zaczęły znikać ostatnie drewniane domy, które przy ulicach Targowej i Nowy Świat zachowały się do końca XX wieku.
    Show more Show less
    9 mins
  • Historia kieleckich ulic. Żeromskiego
    Mar 20 2026
    Ulica Stefana Żeromskiego honoruje wybitnego pisarza, który jest w istotny sposób związany z Kielcami. Ulica wiele razy zmieniała nazwy. Początkowo Wschodnia, później Czysta, następnie Bolesława Markowskiego, a po drugiej wojnie światowej Józefa Stalina.
    Show more Show less
    10 mins
  • Historia kieleckich ulic. Kościuszki
    Mar 13 2026
    Wytyczona została około 1860 roku. Do 1917 roku była to ulica Tadeusza. Wówczas jej nazwę zmieniono na Tadeusza Kościuszki.
    Show more Show less
    8 mins
  • Historia kieleckich ulic. Marszałkowska
    Mar 6 2026
    Marszałkowska, Toporowskiego i ponownie Marszałkowska. Historia sprawiła, że nazwa tej kieleckiej ulicy dwukrotnie się zmieniała.
    Show more Show less
    7 mins
  • Historia kieleckich ulic. Głowackiego i Mickiewicza
    Feb 27 2026
    Kiedyś była to jedna ulica – Wozniesieńska, czyli Wniebowstąpienia Pańskiego. Przebiegała obok placu Bazarowego, dzisiejszego placu Wolności. Obecnie to dwie ulice: Głowackiego i Mickiewicza.
    Ulica Wozniesieńska została wytyczona w ramach XIX-wiecznej rozbudowy Kielc, w czasie powstawania tzw. Nowego Miasta, które miało wówczas opinię „lepszej” dzielnicy. Przebiegała od cerkwi prawosławnej p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego (wzniesiona w latach 1867-1870, wyburzona w 1933 roku), wzdłuż placu Bazarowego aż do ulicy Szerokiej (obecnie Żeromskiego). Przy odcinku znajdującym się bliżej śródmieścia Kielc, po południowej stronie placu, pomiędzy „Popówką” na rogu ulicy Wesołej a kamienicą narożną przy placu, były ogrody. W tej części miasta zabudowa, wielorodzinne domy mieszkalne dla urzędników państwowych, pojawiła się dopiero w okresie międzywojennym. Po drugiej stronie – między dawną Izbą Skarbową, a kamienicą przy placu Bazarowym – dość gęsta zabudowa pojawiła się jeszcze przed I wojną światową.
    Za placem Bazarowym i narożnymi kamienicami wschodni odcinek ulicy Wozniesieńskiej miał charakter wewnętrznej uliczki koszarowej, która aż do lat dwudziestych XX wieku była odgrodzona szlabanem.
    Ulica Wozniesieńska zmieniła nazwę na Adama Mickiewicza w czasie I wojny światowej, po opuszczeniu Kielc przez Rosjan. Natomiast wschodni fragment ulicy Wozniesieńskiej otrzymał imię Bartosza Głowackiego dopiero w latach trzydziestych minionego stulecia.
    Show more Show less
    Not Yet Known
  • Historia kieleckich ulic. Ulica Jana Pawła II
    Feb 20 2026
    Ulica Jana Pawła II, w czasach PRL-u nosząca nazwę generała Karola Świerczewskiego, to jedna z najważniejszych historycznie ulic w Kielcach. Znajduje się przy niej wiele barokowych zabytków. - Ulica Jana Pawła II stanowi historyczny trakt łączący centrum Kielc z Wzgórzem Zamkowym. Prowadził on z Rynku przez ulicę Dużą, zwaną także Wielką, do Krakowskiej Rogatki. Przez lata był to ważny szlak komunikacyjny wiodący na południe i południowy wschód Polski, który z biegiem lat i rozbudową miasta został podzielony na kilka ulic – mówi Krzysztof Myśliński, Świętokrzyski Wojewódzki Konserwator Zabytków. Obecnie ulica Jana Pawła II ma nieco ponad pół kilometra długości. Zaczyna się przy placu Najświętszej Maryi Panny, u zbiegu z ulicami Dużą i Czerwonego Krzyża, a kończy się na skrzyżowaniu z ulicami Krakowską i Konstantego Miodowicza. - Właściwie to nie jest jednak kielecka ulica, ponieważ historycznie, pod względem prawnym czy też własnościowym, była ona poza miastem, którego granice znamy obecnie. Nazywane obecnie katedralnym czy też zamkowym wzgórze stanowiło bowiem, zanim biskup Zadzik wybudował pałac, osobną osadę. Natomiast należące do biskupów krakowskich, ale zupełnie odrębne administracyjnie Kielce były wówczas miastem wokół Rynku - dodaje Krzysztof Myśliński. I podkreśla, że jeśli chodzi o wartości historyczno-zabytkowe bez wątpienia jest najcenniejszą ulicą w Kielcach. Przy ulicy Jana Pawła II znajduje się bowiem wiele cennych zabytków, między innymi XVII-wieczna Bazylika Katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kielcach, której początki sięgają XII wieku, a także wczesnobarokowy Pałac Biskupów Krakowskich z pierwszej połowy XVII wieku. Przy ulicy Jana Pawła II mieszczą się również Seminarium Duchowne i kościół Świętej Trójcy oraz wystawiony przez Jakuba Jaworskiego, ostatniego starostę biskupiego, Dworek Laszczyków. Przy ulicy Jana Pawła II mieściła się też jedna z najstarszych szkół średnich w Polsce – obecnie Liceum Ogólnokształcące imienia Stefana Żeromskiego. Zaś tuż obok, na obecnym skwerze Stefana Żeromskiego, była Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego z końca XIX wieku, którą wyburzono w 1933 roku. - Natomiast przy skrzyżowaniu ulic Jana Pawła II i Ogrodowej znajdował się folwark biskupi. Pod koniec XVIII wieku dobra należące do biskupów krakowskich zostały poddane upaństwowieniu. Dworek kupił architekt Aleksander Borkowski, który sprzedał go radomskiej rodzinie Stumpfów, do której należał przemysłowiec Ludwik Stumpf. Wkrótce potem obok dworku powstał pierwszy przemysłowy browar w Kielcach. Natomiast pod koniec XIX wieku właścicielami dworku stała się rodzina Karschów. I stąd nazwa Wzgórze Karscha. A za dworkiem była Krakowska Rogatka i tam kończy się ulica Jana Pawła II – opowiada Krzysztof Myśliński. Nazwę ulicy zmieniono – z generała Karola Świerczewskiego – upamiętniając wizytę papieża Jana Pawła II w Kielcach (3 czerwca 1991 roku).
    Show more Show less
    9 mins